Müşteri PaneliDestek TalebiSunucu DurumuDuyurular+90 555 966 44 00
Hosting ve Sunucu Güvenliği · API ve Hesap Güvenliği

Rate limiting (hız sınırlama) nedir? Brute force ve API koruma rehberi

Tek bir HTTP isteği tamamen geçerli ve zararsız görünebilir: bir kullanıcı giriş denemesi, bir şifre sıfırlama talebi veya bir ürün arama sorgusu. Ancak aynı istek saniyede yüzlerce kez tekrarlandığında kaba kuvvet (brute-force) saldırısına, SMS faturası suistimaline veya uygulama katmanı hizmet engellemeye dönüşür. Rate limiting (hız sınırlama), belirli bir zaman diliminde izin verilen maksimum istek sayısını sınırda ve uygulamada denetleyen temel güvenlik mekanizmasıdır.

Uçta sayaçTers vekil katmanında kaynak sunucuyu yormadan sınırlama
Çok boyutlu anahtarIP, NAT/CGNAT uyumlu çerez, oturum veya API anahtarı
HTTP 429Retry-After başlığı ve kademeli engelleme / sınama

Rate limiting (hız sınırlama) ne işe yarar ve hangi tehditleri durdurur?

WAF kuralları bir isteğin içinde zararlı kod (SQLi, XSS) olup olmadığına bakar. Ancak bir saldırgan `/login` sayfasına `admin` ve `123456` gönderdiğinde ortada hiçbir SQL enjeksiyonu yoktur; istek biçimsel olarak %100 geçerlidir.

WAF'ın imza ile yakalayamayacağı bu tür iş mantığı saldırılarını durduran katman Rate Limiting'dir. Hız sınırlama, "kim" (hangi IP, hangi oturum, hangi API anahtarı), "nereye" (hangi URL yolu ve HTTP metodu), "ne kadar sürede kaç kez" sorularını gerçek zamanlı bir sayaçla izler ve eşik aşıldığında isteği kaynak sunucuya iletmeden keser.

Tehdit 1 · Kimlik

Brute-Force ve Credential Stuffing

Saldırganın binlerce parola kombinasyonunu veya sızdırılmış hesap listesini giriş, yönetim paneli ve XML-RPC uçlarında otomatik denemesi.

  • POST /login ve /wp-login.php uçlarında dakikada en fazla 5-10 deneme
  • Başarısız yanıt (HTTP 401/403) dönen isteklere daha sıkı kota
  • Hesap kilitleme yerine IP/parmak izi bazlı sınama veya geçici blok
Tehdit 2 · Maliyet ve İtibar

SMS / OTP ve E-posta Bombardımanı

Telefon doğrulama veya şifre sıfırlama formlarının botlarla tetiklenerek şirkete yüksek SMS faturası çıkarılması ve e-posta itibarının bozulması.

  • SMS gönderim uçlarında IP başına saatte en fazla 3-5 istek
  • Aynı telefon numarasına veya e-postaya bekleme süresi (cooldown)
  • İstek öncesi mutlaka sunucu doğrulanmalı görünmez sınama jetonu
Tehdit 3 · Performans

Pahalı Sorgu ve API Suistimali

Tam metin arama, PDF/rapor üretimi, filtreleme ve dış yapay zeka API'si çağıran uç noktaların aşırı sorgulanarak sunucunun kilitlenmesi.

  • Arama ve filtre uçlarında saniyede/dakikada makul insan sınırı
  • REST/GraphQL API'lerde kullanıcı veya API token başına kota
  • Veri kazıma (scraping) hızını ekonomik olmaktan çıkaran tavanlar

Hız sınırlama algoritmaları nasıl çalışır?

Hız sınırlayıcı bir motorun istekleri nasıl saydığı, hem doğruluk hem de bellek tüketimi açısından kritik fark yaratır.

AlgoritmaÇalışma MantığıAvantajıZayıf Yönü / Dikkat Edilecek Nokta
Sabit Pencere (Fixed Window)Zamanı sabit dilimlere böler (ör. 12:00:00–12:01:00 arası en fazla 60 istek) ve her dilimde sayacı sıfırlar.Çok az bellek kullanır, uygulaması en basit yöntemdir.Pencere sınırında (12:00:59 ve 12:01:01) iki katı anlık patlama (burst) geçirebilir.
Kayan Pencere Günlüğü / Sayacı (Sliding Window)Son N saniyelik hareketli zaman dilimindeki ağırlıklı istek sayısını hesaplar.Sınır anındaki iki katı patlama açığını kapatır, adil sınırlama sağlar.Ters vekil ve modern API ağ geçitlerinde en yaygın tercih edilen dengeli modeldir.
Jeton Kovası (Token Bucket)Kovaya sabit hızla jeton eklenir; her istek bir jeton harcar. Kova doluyken kısa süreli ani patlamaya (burst) izin verir.Sayfa ilk açılırken arka arkaya yapılan meşru API çağrılarını kırmaz.Kova kapasitesi (burst) ve dolum hızı (rate) doğru dengelenmelidir.
Sızdıran Kova (Leaky Bucket)Gelen istekleri sabit bir kuyruğa alır ve kaynak sunucuya tamamen sabit bir hızda damlatır; kuyruk taşarsa reddeder.Kaynak sunucuyu ani trafik dikenlerinden (spike) %100 korur.Yoğun anda kuyrukta bekleyen meşru isteklerde gecikme (latency) artabilir.

Sınırda (Edge) Rate Limiting mi, uygulama içi Rate Limiting mi?

En sağlam güvenlik mimarisi hız sınırlamayı iki kademede uygular: kaba ve hacimli saldırıyı ters vekil sınır ağında, ince iş mantığı kurallarını ise uygulama içinde.

Ters vekil (reverse proxy) katmanında çalışan hız sınırlama, saldırı paketlerini kaynak sunucunuza hiç ulaştırmadan sınırda keser. Örneğin bir IP adresi `/login` yoluna 1 dakikada 20 POST isteği attığında, 11. istekten itibaren sınır sunucusu doğrudan `429 Too Many Requests` döner; PHP, Laravel veya MySQL bu isteklerden haberdar bile olmaz.

Uygulama katmanındaki hız sınırlama (örneğin Laravel `RateLimiter`, Nginx `limit_req_zone` veya WHMCS kendi teklif formu hız sınırı) ise sınır katmanının göremediği iç bilgileri kullanır: "bu kullanıcı ID'si bugün kaç kez şifre değiştirdi?", "bu müşteri son 1 saatte kaç destek talebi açtı?" veya "bu e-posta adresine son 10 dakikada doğrulama kodu gönderildi mi?".

Örnek Uç Nokta Hız Sınırı Matrisi (Üretim Önerisi)

Her URL yolunun doğası farklıdır. Tüm siteye tek bir hız sınırı koymak ya statik dosyaları kırar ya da giriş sayfasını korumasız bırakır. Aşağıdaki matris gerçek projelerde uyguladığımız referans değerlerdir:

Uç Nokta / KapsamHTTP MetoduSayma Anahtarı (Characteristic)Önerilen EşikAşım Aksiyonu ve Süresi
Üye ve Yönetici Girişi (/login, /wp-login.php, /admin)POSTIP Adresi (veya IP + Oturum)1 dakikada 5–8 istek15 dakika Block (429) veya Yönetilen Sınama
İletişim, Teklif ve Kayıt FormlarıPOSTIP Adresi1 saatte 5 istek (genel toplam 60/saat)Block + kullanıcıya anlaşılır uyarı mesajı
SMS / OTP ve Şifre SıfırlamaPOSTIP Adresi + Hedef Hesap/Telefon10 dakikada 3 istek30 dakika Block (429)
Site İçi Arama ve Ağır Filtreleme (/arama, /search)GET / POSTIP Adresi1 dakikada 25–30 istek5 dakika Yönetilen Sınama (Managed Challenge)
Genel Dinamik Sayfa Gezinmesi (HTML)GETIP Adresi1 dakikada 120–180 istekYönetilen Sınama (kazıyıcı botları durdurur)
REST API Uçları (/api/v1/*)TümüAPI Anahtarı / Bearer Token + IPPakete göre (ör. 1 dakikada 60–300 istek)HTTP 429 + Retry-After başlığı

CGNAT, kurumsal NAT ve paylaşımlı IP tuzağı nasıl çözülür?

Türkiye'de mobil operatörler ve birçok sabit internet servis sağlayıcısı CGNAT (Carrier-Grade NAT) kullanır; yani aynı anda yüzlerce gerçek kullanıcı internete tek bir ortak IP adresinden çıkar.

Benzer şekilde büyük bir şirketin, üniversitenin veya hastanenin tüm çalışanları aynı kurumsal güvenlik duvarı IP'sini paylaşır. Eğer hız sınırlama kuralınızı yalnızca IP adresine göre çok dar ayarlarsanız ve aşım aksiyonunu "1 saat IP Engelle (Block)" yaparsanız, aynı baz istasyonundaki veya aynı şirketteki diğer tüm gerçek kullanıcıları da engellemiş olursunuz.

CGNAT dostu hız sınırlama tasarımı

  • Block yerine Sınama (Managed Challenge): Genel gezinme ve arama kurallarında eşik aşıldığında IP'yi tamamen bloklamak yerine "Yönetilen Sınama" uygulayın; gerçek kullanıcı sınamayı otomatik geçip devam ederken bot takılır.
  • Bileşik Anahtar (Composite Key): Mümkün olan yerlerde sayacı yalnız IP ile değil, `IP + Oturum Çerezi`, `IP + API Anahtarı` veya `IP + JA3 TLS Parmak İzi` birleşimiyle tutun.
  • Yalnızca Başarısız İstekleri Sayma: Giriş uçlarında başarılı girişleri değil, kaynak sunucudan `401 Unauthorized` veya `403` dönen başarısız denemeleri sayaca dahil edin.

Sunucu tarafında gerçek IP'yi okumadan rate limit yapmayın!

  • Siteniz ters vekil arkasındayken Nginx `limit_req` veya uygulama içi (Laravel/WHMCS) hız sınırlayıcı kullanıyorsanız, `REMOTE_ADDR` değişkeninin ters vekil IP'sini değil gerçek ziyaretçi IP'sini gösterdiğinden %100 emin olun.
  • Gerçek IP restorasyonu yapılmamış bir sunucuda uygulama içi hız sınırı açıldığında, ilk 5 talepten sonra ters vekilin kendi IP adresi engellenir ve tüm dünyadan gelen ziyaretçiler kilitlenir (bkz. /origin-sunucu-ip-gizleme-ve-kilitleme).

HTTP 429 Too Many Requests ve standart API yanıt başlıkları

Hız sınırına takılan bir istemciye döndürülen yanıt hem güvenlik hem de entegrasyon sağlığı açısından standartlara uygun olmalıdır.

Bir hız sınırı kuralı tetiklendiğinde standart HTTP durum kodu `429 Too Many Requests` olmalıdır (genel `500` veya `404` döndürmek hata ayıklamayı zorlaştırır ve izleme sistemlerini yanıltır). Özellikle dış ortakların veya mobil uygulamaların tükettiği API uçlarında yanıtla birlikte şu başlıkların döndürülmesi iyi mühendislik pratiğidir:

Standart Hız Sınırı Başlıkları ve Nginx Örneği

HTTP/1.1 429 Too Many Requests
Content-Type: application/json; charset=utf-8
Retry-After: 60
X-RateLimit-Limit: 60
X-RateLimit-Remaining: 0
X-RateLimit-Reset: 1732050060

{"error": "rate_limit_exceeded", "message": "Çok fazla istek gönderildi. Lütfen 60 saniye sonra tekrar deneyin."}

Güvenlik kümesindeki diğer rehberler ve ilgili hizmetlerimiz

Savunma tek bir ayarla değil, katmanların birlikte çalışmasıyla kurulur. Hosting ve Sunucu Güvenliği Ana Rehberi üzerinden tüm mimariyi görebilir ya da aşağıdaki alt rehberlere ve sunucu hizmetlerimize geçebilirsiniz.

Hosting ve Sunucu Güvenliği (Ana Rehber) Çok katmanlı savunma mimarisi: ağ, ters vekil, WAF, bot, hız sınırı, şifreleme, DNS ve sunucu sertleştirme özeti. DDoS Koruması Nedir? L3/L4/L7 DDoS saldırı türleri, küresel anycast ağ üzerinde trafik sönümleme, SYN flood, HTTP seli ve Under Attack modu çalışma prensibi. Web Uygulama Güvenlik Duvarı (WAF) Bulut tabanlı WAF mimarisi, OWASP Top 10 koruması, yönetilen kural kümeleri, SQLi/XSS engelleme, sanal yamalama ve özel kural yazımı. Bot Saldırıları ve Engelleme İyi ve kötü bot ayrımı, veri kazıma (scraping), credential stuffing, TLS parmak izi, davranışsal bot skoru ve görünmez sınama mekanizmaları. Rate Limiting (Hız Sınırlama) Nedir? İstek hızı sınırlama algoritmaları, brute-force ve OTP/SMS suistimali engelleme, IP/oturum/API anahtarı bazlı kural tasarımı ve HTTP 429 yönetimi. SSL/TLS Şifreleme ve HTTPS Uçtan uca Full (Strict) SSL/TLS mimarisi, TLS 1.3, HSTS, OCSP Stapling, mTLS (kimlik doğrulamalı kaynak çekimi) ve yönlendirme döngüsü çözümleri. DNSSEC ve DNS Güvenliği DNSSEC kriptografik imza zinciri (DNSKEY, DS, RRSIG), DNS önbellek zehirlenmesi önleme, Anycast DNS, CAA kayıtları ve SPF/DKIM/DMARC güvenliği. Origin Sunucu IP Gizleme ve Kilitleme Kaynak sunucu gerçek IP sızıntılarını önleme, güvenlik duvarı beyaz listesi, mTLS, Zero Trust giden tünel ve gerçek ziyaretçi IP restorasyonu. CDN, Önbellek ve Performans İçerik dağıtım ağı (CDN) önbellek kuralları, dinamik içerik ayrımı, Always Online (Her Zaman Çevrimiçi), HTTP/3, Brotli ve önbellek zehirlenmesi önleme. Sunucu Sertleştirme Kontrol Listesi Linux ve Windows sunucu sıkılaştırma (hardening), SSH güvenliği, güvenlik duvarı, PHP/veritabanı izolasyonu, Wazuh HIDS ve 3-2-1-1-0 silinemez yedekleme.

İlgili E-Veri sunucu, yazılım ve uyum sayfaları

Sık sorulan sorular

Rate limiting ile DDoS koruması aynı şey midir?

İkisi birbirini tamamlar ancak farklı ölçeklerde çalışır. DDoS koruması saniyede on binlerce veya milyonlarca paketlik büyük ağ ve protokol sellerini otomatik anomali tespitiyle sönümler. Rate limiting ise daha düşük hacimli ama hedefe odaklanmış (örneğin dakikada 10 kez şifre deneme veya dakikada 50 ürün kazıma) uygulama ve iş mantığı suistimallerini belirlediğiniz kesin eşiklerle durdurur.

Statik dosyalar (görseller, CSS, JS) hız sınırına dahil edilmeli midir?

Hayır. Tek bir web sayfası açılırken tarayıcı aynı anda 30-50 adet görsel, stil ve betik dosyası çekebilir. Statik dosyalar uç önbellekten (CDN) sunulmalı ve hız sınırlama kuralları yalnızca dinamik HTML sayfalarını, POST işlemlerini ve API uç noktalarını kapsamalıdır.

Hız sınırına takılan kullanıcıya ne kadar süre engel koymalıyım?

Arama ve genel sayfa gezinmesi gibi uçlarda 1-5 dakikalık kısa süreler ve blok yerine "Yönetilen Sınama" uygundur. Buna karşılık `/login` kaba kuvvet denemelerinde veya SMS/OTP uçlarında 15 ile 60 dakika arası bloklama saldırganın maliyetini artırıp vazgeçmesini sağlar.

E-Veri teklif ve iletişim formlarında hız sınırlama nasıl çalışıyor?

E-Veri hizmet sayfalarındaki ortak talep formunda çok katmanlı koruma bulunur: sunucu tarafında doğrulanan captcha, gizli honeypot alanı, aynı IP adresinden saatte en fazla 5 talep sınırı ve IP değiştiren dağıtık botlara karşı tüm formlar genelinde saatlik toplam tavan sınırı birlikte çalışır.

Mobil uygulamamızın kullandığı API'de hız sınırını nasıl belirlemeliyiz?

Önce normal bir kullanıcının uygulama içinde 1 dakikada en yoğun senaryoda kaç API çağrısı yaptığını erişim günlüklerinden ölçün (örneğin 20 çağrı). Hız sınırını bu normal tepe değerinin 2-3 katına (örneğin 60/dk) ayarlayın ve mutlaka IP yerine kimlik doğrulama jetonu (Bearer Token / kullanıcı ID) bazında sayın ki aynı Wi-Fi veya CGNAT arkasındaki kullanıcılar birbirini etkilemesin.

Teklif isteyin

Mevcut sunucu yapınızı ve yaşadığınız güvenlik veya performans ihtiyacını birkaç cümleyle yazın; altyapınıza uygun mimariyi birlikte kuralım.

Telefon: +90 555 966 44 00
E-posta: destek@e-veri.com