Bir sunucunun "çalışıyor" olması yetmez: disk dolmak üzere mi, bellek her gece aynı saatte tükeniyor mu, veritabanı sorgularının süresi geçen aydan beri artıyor mu? Bu soruları önceden görmek için metrik izleme gerekir. Kendi sunucunuzda bunun en yaygın açık kaynak yolu Prometheus ile metrikleri toplamak, Grafana ile panolarda göstermek ve Alertmanager ile uyarı göndermektir. Bu rehberde bu üçlünün nasıl birlikte çalıştığını, gereksinimlerini, güvenlik ve yedekleme konularını resmi belgelere dayanarak (Ekim 2026; Prometheus 3.15, Grafana 13.2) anlatıyoruz. Yalnız "site açık mı?" sorusunu izlemek istiyorsanız daha basit bir araç olan Uptime Kuma yeterli olabilir.
Bileşenler nasıl birlikte çalışır?
- node_exporter: izlenen her Linux sunucuya kurulur ve CPU, bellek, disk, ağ gibi donanım ve çekirdek metriklerini 9100 portunda yayımlar. Windows için ayrı bir araç (windows_exporter) vardır.
- Prometheus: metrikleri HTTP üzerinden "çekme" (pull) modeliyle toplar, kendi zaman serisi veritabanında saklar ve PromQL sorgu diliyle sorgulanmasını sağlar. Uyarı kurallarını da Prometheus değerlendirir.
- Alertmanager: Prometheus'tan gelen uyarıları tekilleştirir, benzerlerini tek bildirimde gruplar ve e-posta, sohbet platformları ya da nöbet sistemleri gibi alıcılara yönlendirir. Planlı bakımda uyarılar susturulabilir.
- Grafana: Prometheus'u veri kaynağı olarak kullanıp panolar oluşturur. Hazır sunucu panoları kullanılabilir.
Sürümler ve destek
Prometheus'ta her 6 haftada bir yeni ara sürüm döngüsü başlar. Seçilen bazı sürümler LTS olarak bir yıl boyunca seçili hata düzeltmeleri alır; resmi tabloya göre güncel LTS, Temmuz 2027'ye kadar desteklenen Prometheus 3.13'tür. LTS'nin topluluk tarafından "elden gelen en iyi çaba" ile sürdürülen bir taahhüt olduğu da belirtilir. Sık güncelleme yapmak istemeyen şirketler için LTS sürümünü izlemek daha sakin bir yoldur. Grafana Labs, 8.0 sürümünden itibaren Grafana'nın lisansını Apache 2.0'dan AGPLv3'e geçirmiştir. Grafana'yı değiştirip başkalarına hizmet olarak sunmayı düşünüyorsanız bu lisansın koşullarına bakın; şirket içinde olduğu gibi kullanmak için ek bir lisans gerekmez.
Depolama ve disk ihtiyacı
- Saklama süresi: ayrıca ayarlanmazsa Prometheus verileri 15 gün tutar. Daha uzun geçmiş istiyorsanız süreyi ya da azami boyutu ayarlayın.
- Disk hesabı: belgelere göre Prometheus örnek (sample) başına ortalama 1–2 bayt kullanır. Gereken disk; saklama süresi, saniyede toplanan örnek sayısı ve örnek başına bayt çarpılarak kabaca hesaplanır.
- Tek düğüm: belgelere göre yerel depolama kümelenmez ve çoğaltılmaz; disk ya da sunucu arızasına karşı dayanıklı değildir ve diğer tek düğümlü veritabanları gibi yönetilmelidir. Uzun süreli ve dayanıklı saklama için uzak depolama entegrasyonları vardır.
Grafana gereksinimleri ve ilk ayarlar
Grafana için resmi alt sınır 512 MB bellek ve 1 CPU çekirdeğidir; bazı özellikler daha fazlasını isteyebilir. Varsayılan olarak gömülü SQLite veritabanı kullanılır; MySQL 8.0+ ve PostgreSQL 12+ de desteklenir. Belgeler, birden çok Grafana sunucusunun çalıştığı daha büyük kurulum katmanlarında SQLite'ın uygun olmadığını ve harici MySQL ya da PostgreSQL kullanılmasını belirtir. Grafana varsayılan olarak 3000 portunda çalışır ve ilk girişte kullanıcı adı ve parola admin'dir; belgeler bu parolanın değiştirilmesini şiddetle önerir. Panolara şirket hesaplarıyla giriş için Keycloak ya da authentik gibi bir kimlik sağlayıcıya bağlanabilir.
Güvenlik: uç noktaları açıkta bırakmayın
Prometheus'un güvenlik modeli, HTTP uç noktasına ve kayıtlara güvenilmeyen kullanıcıların erişebileceği varsayımıyla yazılmıştır; bu uç noktaya erişen herkes tüm metrikleri görebilir. Alertmanager için belgeler, hiçbir kimlik doğrulama yapılandırmayan operatörlerin dikkatli olması gerektiğini ayrıca uyarır. Prometheus ve çoğu exporter TLS'i ve istemci sertifikasıyla kimlik doğrulamayı destekler; node_exporter bunu bir web yapılandırma dosyasıyla açar. Pratikte şunları yapın:
- Prometheus (varsayılan 9090), Alertmanager ve node_exporter (9100) portlarını internete açmayın; güvenlik duvarıyla yalnız izleme sunucusuna izin verin.
- Exporter'larda TLS ve kimlik doğrulamayı açın; dışarıdan erişim gerekiyorsa VPN ya da kimlik doğrulamalı bir ters vekil kullanın.
- Grafana'nın varsayılan yönetici parolasını hemen değiştirin.
Yedekleme
- Grafana: resmi yedekleme belgesine göre yapılandırma (
grafana.ini), eklenti verileri ve Grafana veritabanı yedeklenir. SQLite kullanılıyorsa veri bütünlüğü için yedekten önce Grafana servisinin durdurulması istenir; MySQL/PostgreSQL kullanılıyorsa veritabanı dökümü alınır. - Prometheus: belgeler yedek için anlık görüntü (snapshot) önerir. Snapshot, yönetim API'si üzerinden alınır; bu API yalnız ilgili başlatma seçeneği açıksa etkindir.
Yedekleri ayrı ve silinemez bir yerde tutmak için restic rehberimize bakabilirsiniz.
Bu yığın kimler için uygun değil?
- Yalnız "site açık mı?" sorusunu soranlar: erişilebilirlik izleme için Uptime Kuma çok daha basittir.
- Yüzde yüz doğruluk gerektiren hesaplar: belgelere göre istek başına faturalama gibi işler için Prometheus uygun değildir; bu tür veriler ayrı sistemlerde tutulmalıdır.
- Uyarı kurallarını yazıp bakımını yapacak kimsesi olmayanlar: doğru eşikleri ve uyarı kurallarını belirlemek, gereksiz uyarıları azaltmak emek ister.
- Güvenlik olaylarını izlemek isteyenler: kayıt analizi ve saldırı tespiti için Wazuh gibi bir araç gerekir; Prometheus metrik toplar, güvenlik olayı analiz etmez.
e-veri.com ile Prometheus ve Grafana
İzleme yığınını, izlenen sistemlerinizden ayrı bir sunucuda kuruyoruz. Kapsam:
- Prometheus, Alertmanager ve Grafana kurulumu
- Sunucularınıza node_exporter dağıtımı, TLS ve güvenlik duvarı kuralları
- Saklama süresi ve disk planı
- Hazır sunucu panoları
- Disk dolması, yüksek bellek kullanımı ve servis durması için e-posta veya sohbet uyarıları
- Grafana ve Prometheus yedekleri
Teklif için kurumsal hizmetler sayfamızdaki formu doldurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Prometheus ve Grafana ücretsiz mi?
Evet. Prometheus Apache 2.0, Grafana ise 8.0 sürümünden beri AGPLv3 lisanslı açık kaynak yazılımlardır ve kendi sunucunuzda ücretsiz kullanılır. Grafana Labs'in ayrıca ücretli Enterprise ve Cloud seçenekleri vardır.
Prometheus verileri ne kadar süre saklar?
Ayrıca ayarlanmazsa varsayılan saklama süresi 15 gündür. Süre ya da azami boyut başlatma seçenekleriyle değiştirilebilir; belgelere göre örnek başına ortalama 1–2 bayt disk kullanılır.
Grafana için nasıl bir sunucu gerekir?
Resmi alt sınır 512 MB bellek ve 1 CPU çekirdeğidir. Varsayılan veritabanı SQLite'tır; daha büyük kurulumlarda belgeler harici MySQL 8.0+ ya da PostgreSQL 12+ kullanılmasını belirtir.
Prometheus güvenli mi?
Prometheus'un güvenlik modeli, HTTP uç noktasına güvenilmeyen kullanıcıların erişebileceğini varsayar. TLS ve istemci sertifikasıyla kimlik doğrulama desteklenir; portlar internete açılmamalı, yalnız izleme sunucusuna izin verilmelidir.
Prometheus ile Uptime Kuma arasındaki fark nedir?
Uptime Kuma bir servisin erişilebilir olup olmadığını izler. Prometheus ise CPU, bellek, disk ve uygulama metriklerini zaman serisi olarak toplar; Grafana ile panolarda gösterilir ve Alertmanager ile eşik aşıldığında uyarı gönderilir.
Prometheus ve Grafana nasıl yedeklenir?
Grafana için yapılandırma dosyası, eklenti verileri ve veritabanı yedeklenir; SQLite kullanılıyorsa önce servis durdurulur. Prometheus için belgeler, yönetim API'si üzerinden alınan anlık görüntüleri (snapshot) önerir.
